Je zit naast een leerling die al vijf minuten naar dezelfde som kijkt. Je ziet precies waar het fout gaat en het liefst zeg je gewoon: “Je moet deze formule gebruiken.” Probleem opgelost, toch?
Voor dat moment misschien wel. Maar als je bijles geeft, wil je uiteindelijk dat een leerling het de volgende keer ook zonder jouw hulp kan. En daar zit soms precies de uitdaging. Wanneer geef je nét genoeg hulp om iemand verder te brengen en wanneer neem je eigenlijk al het denkwerk over?
Bijles geven is niet hetzelfde als het antwoord geven
Als bijlescoach is het natuurlijk fijn wanneer je een leerling snel uit de brand kunt helpen. Toch hoeft snel niet altijd beter te zijn.
Wanneer jij meteen vertelt welke stap iemand moet zetten, kan een opdracht ineens heel makkelijk lijken. Maar zodra de leerling tijdens een toets weer alleen voor zo’n vraag zit, is jouw uitleg er natuurlijk niet bij.
Bij bijles geven gaat het daarom niet alleen om de juiste antwoorden. Het gaat er vooral om dat een leerling steeds beter begrijpt hoe hij of zij zélf bij dat antwoord kan komen. Soms betekent dat dat je bewust even moet wachten met helpen.
Begin liever met een vraag dan met een uitleg
Een van de makkelijkste manieren om niet te snel voor te zeggen, is eerst een vraag terug te stellen.
- “Wat weet je al over deze opdracht?”
- “Welke stap zou je normaal als eerste zetten?”
- “Waar raak je precies de draad kwijt?”
- “Kun je uitleggen waarom je voor deze formule hebt gekozen?”
Je krijgt daardoor niet alleen meer inzicht in wat de leerling denkt, maar geeft diegene ook de kans om zelf verder te komen. Soms blijkt dat een leerling het antwoord eigenlijk al bijna weet en alleen even bevestiging nodig heeft. Als jij dan direct alles uitlegt, neem je onbedoeld een stukje zelfstandigheid weg.
Een kleine hint kan al genoeg zijn
Natuurlijk hoef je iemand ook niet eindeloos naar een leeg vel te laten staren. Komt een leerling echt niet verder? Geef dan eerst zo min mogelijk hulp en bouw dat langzaam op.
Je kunt bijvoorbeeld beginnen met een kleine aanwijzing. Lukt het daarna nog niet, dan stel je een gerichte vraag. Pas wanneer iemand echt vastloopt, kun je een deel voordoen of de aanpak nog eens uitleggen. Ook Leraar24 benadrukt dat gerichte, begeleidende vragen leerlingen helpen om zelf keuzes te maken en meer grip te krijgen op hun leerproces.
Wanneer mag je iets wél voordoen?
Alles zelf laten uitzoeken is natuurlijk ook niet de bedoeling. Soms mist een leerling simpelweg een belangrijke stap in de basis. Dan kun je tien hints geven, maar komt iemand nog steeds nergens.
Op zo’n moment kan voordoen juist heel nuttig zijn.Leg bijvoorbeeld één vergelijkbare opdracht stap voor stap uit en vertel ook waarom je iedere stap zet. Daarna geef je de leerling een soortgelijke opdracht om zelf te proberen.
Zo gebruik je voordoen als hulpmiddel, in plaats van als eindoplossing. Het doel is dus niet dat je bij bijles geven nooit iets mag uitleggen of voordoen. Het gaat erom wat er daarna gebeurt. Kan de leerling dezelfde aanpak vervolgens zelfstandig toepassen?
Fouten maken is juist nuttig
Het kan soms verleidelijk zijn om een leerling meteen te stoppen zodra je ziet dat een antwoord de verkeerde kant opgaat. Toch kan het juist waardevol zijn om iemand een fout eerst even te laten maken.
Een fout laat namelijk zien waar het denken misgaat. Misschien wordt een formule verkeerd gebruikt. Misschien wordt een vraag te snel gelezen. Of misschien blijkt dat de leerling een onderwerp uit een eerder hoofdstuk nog niet goed begrijpt. Als je meteen ingrijpt, mis je soms die informatie.
Vraag bijvoorbeeld eens:
- “Kun je terugkijken naar de vorige stap?”
- “Klopt dit antwoord als je het controleert?”
- “Waar denk je dat het misgaat?”
Pas je hulp aan op de leerling
Niet iedere leerling heeft dezelfde hoeveelheid ondersteuning nodig. De ene leerling heeft genoeg aan één kleine hint en kan daarna weer verder. Een ander heeft juist behoefte aan een duidelijk voorbeeld voordat de stof begint te landen.
Ook kan dat per onderwerp verschillen. Iemand kan heel zelfstandig werken met Engels, maar bij wiskunde na iedere stap onzeker worden. Tijdens het bijles geven leer je daarom steeds beter herkennen wanneer je iemand even moet laten zoeken en wanneer extra uitleg juist nodig is.
Dat is ook waarom één-op-één begeleiding zo prettig kan zijn. Je hoeft niet één aanpak te gebruiken voor een hele klas, maar kunt kijken naar wat de leerling tegenover je op dat moment nodig heeft.
Goed bijles geven betekent soms juist even niets zeggen
Een paar seconden stilte kunnen tijdens bijles best lang voelen. Toch hoeft stilte niet te betekenen dat je iets moet oplossen.
Soms heeft een leerling simpelweg tijd nodig om na te denken. Wanneer je iedere stilte direct opvult met een hint of uitleg, krijgt iemand die ruimte niet. Wacht daarom soms bewust even af. Je zult verbaasd zijn hoe vaak een leerling na een paar seconden ineens zelf zegt: “O, wacht… ik weet het.”
En juist dat moment wil je uiteindelijk bereiken met bijles geven.
Lijkt bijles geven jou leuk?
Een goede bijlescoach hoeft dus niet continu aan het woord te zijn. Goed luisteren, de juiste vragen stellen en inschatten wanneer iemand wel of juist geen hulp nodig heeft, zijn minstens zo belangrijk. Dat leer je bovendien steeds beter door het gewoon te doen.
Bij StudyWorks kun je bijlessen plannen rondom jouw eigen agenda en kijken we naar een match die past bij jouw vakkennis en ervaring. Zo kun je naast bijvoorbeeld je studie ervaring opdoen én leerlingen helpen om steeds zelfstandiger te worden.
Ben je benieuwd of bijles geven bij jou past of heb je nog vragen over hoe het werkt? Neem gerust contact met ons op.
Heeft deze blog je interesse gewekt en wil je liever meteen aan de slag? Bekijk dan onze vacature voor bijlescoach en solliciteer direct.