De ene ochtend rent een kind zonder om te kijken de groep op. De andere ochtend klemt een peuter zich stevig vast aan papa of mama en wil diegene absoluut niet loslaten. Afscheid nemen kan voor jonge kinderen best lastig zijn.
Met het werken in de kinderopvang, krijg je daar regelmatig mee te maken. Soms zijn de tranen na een paar minuten verdwenen, maar het kan ook voorkomen dat een kind langer verdrietig blijft. Juist op zulke momenten kun jij als pedagogisch professional veel betekenen. Niet door het verdriet zo snel mogelijk weg te halen, maar door rust, herkenbaarheid en vertrouwen te bieden.
Waarom kan afscheid nemen zo moeilijk zijn?
Voor jonge kinderen is afscheid nemen nog iets wat ze moeten leren. Een ouder verdwijnt uit beeld en een kind moet erop vertrouwen dat diegene later weer terugkomt. Zeker bij jonge kinderen is dat besef nog volop in ontwikkeling.
Ook kan het per dag verschillen. Een kind dat gisteren zonder problemen afscheid nam, kan vandaag ineens veel verdrietiger reageren. Vermoeidheid, spanning, veranderingen thuis of simpelweg behoefte aan extra nabijheid kunnen allemaal invloed hebben.
Bij het werken in de kinderopvang leer je daarom al snel dat gedrag niet altijd hetzelfde betekent. Het helpt om goed te kijken naar het kind en niet alleen naar het moment zelf.
Een kort en duidelijk afscheid helpt vaak
Wanneer een kind verdrietig wordt, is het heel begrijpelijk dat een ouder het afscheid liever nog even uitstelt. Nog één knuffel. Nog even zwaaien. Toch nog een minuutje blijven.
Maar hoe langer het afscheid duurt, hoe groter de spanning soms wordt. Een duidelijk ritueel kan juist helpen. Bijvoorbeeld jas uit, tas ophangen, één knuffel, zwaaien bij het raam en daarna samen de groep in. Als pedagogisch professional kun je ouders helpen om zo’n vast afscheid te bewaren. Niet door het afscheid van hen over te nemen, maar door rustig aan te sluiten.
Het Nederlands Jeugdinstituut benadrukt dat voorspelbaarheid en vaste routines jonge kinderen kunnen helpen om zich veilig te voelen.
Neem het verdriet serieus
Een huilend kind meteen afleiden met speelgoed kan soms werken, maar het is niet altijd nodig om verdriet direct weg te stoppen.
Je kunt juist eerst benoemen wat je ziet.
“Je vindt het moeilijk dat mama weggaat.”
Of:
“Je bent verdrietig. Ik blijf even bij je.”
Dat klinkt eenvoudig, maar voor een jong kind kan het veel betekenen. Je laat zien dat het gevoel er mag zijn en dat er iemand beschikbaar is. Als je werkt in de kinderopvang, hoef je dus niet altijd meteen met een oplossing te komen. Soms is nabijheid al genoeg.
“Een moeilijk afscheid zegt niet dat een kind niet graag op de groep is. Soms betekent het gewoon dat loslaten even tijd nodig heeft.”
Zorg voor iets vertrouwds
Sommige kinderen hebben veel steun aan iets herkenbaars. Dat kan een knuffel zijn, een vast boekje, een bepaalde plek op de groep of een bekende activiteit waarmee de dag begint. Ook een vast gezicht kan verschil maken.
Als een kind weet wie hem of haar opvangt en ongeveer weet wat er daarna gebeurt, voelt de situatie vaak minder spannend. Daarom is het als pedagogisch professional belangrijk om afspraken binnen het team goed af te stemmen. Wat werkt bij dit kind? Hoe verloopt het afscheid meestal? Heeft het kind iets nodig om makkelijker over te schakelen naar de groep? Hoe beter je die informatie kent, hoe makkelijker je kunt aansluiten
Werk samen met ouders
Afscheid nemen is niet alleen lastig voor kinderen. Ook ouders kunnen het moeilijk vinden om weg te lopen terwijl hun kind huilt. Daarom is duidelijke communicatie belangrijk.
Vertel bijvoorbeeld eerlijk hoe het kind reageert nadat de ouder weg is. Is het na twee minuten weer aan het spelen? Dan kan dat voor een ouder veel geruststelling geven. Blijft een kind juist langere tijd verdrietig? Bespreek dat dan ook.
Samen kun je kijken of een ander afscheidsritueel helpt of dat er iets speelt waardoor afscheid nemen tijdelijk moeilijker is. Bij werken in de kinderopvang hoort dus niet alleen contact met kinderen, maar ook een goede samenwerking met ouders.
Niet ieder kind heeft dezelfde aanpak nodig
Het ene kind vindt een stevige knuffel fijn. Een ander wil liever eerst even alleen zitten. Sommige kinderen zijn snel afgeleid door speelgoed, terwijl anderen juist behoefte hebben aan rust. Er bestaat daarom geen standaard stappenplan dat bij ieder kind werkt.
Juist door goed te observeren leer je steeds beter inschatten wat een kind nodig heeft. Dat is één van de dingen die werken in de kinderopvang zo afwisselend maakt. Je leert niet alleen omgaan met verschillende leeftijden, maar ook met verschillende karakters en behoeften.
Wat als een kind lang verdrietig blijft?
Soms is een kind niet na vijf minuten weer vrolijk. Dan is het belangrijk om rustig te blijven kijken naar wat er gebeurt. Is het verdriet vooral gekoppeld aan het afscheid? Of blijft het kind ook later op de dag gespannen? Eet of slaapt het anders dan normaal? Is er iets veranderd in de thuissituatie?
Je hoeft daar als pedagogisch professional niet meteen conclusies aan te verbinden. Wel kun je signaleren, bespreken en informatie delen met collega’s en ouders. Juist doordat je een kind regelmatig ziet, kun je veranderingen soms goed opmerken.
Vertrouwen groeit met de tijd
Een kind dat de eerste paar keer veel moeite heeft met afscheid nemen, kan na een tijdje ineens zelf naar binnen lopen. Dat gebeurt vaak niet door één perfecte truc. Het groeit doordat een kind steeds opnieuw ervaart dat de ouder terugkomt, dat de groep veilig is en dat er vertrouwde mensen aanwezig zijn.
En juist die ontwikkeling is mooi om mee te maken. De peuter die eerst iedere ochtend huilde en een paar weken later enthousiast naar je toe komt rennen, laat zien hoeveel vertrouwen er in korte tijd kan groeien.
Lijkt werken in de kinderopvang iets voor jou?
Werken in de kinderopvang betekent niet alleen spelen, verzorgen en activiteiten bedenken. Je bent er ook op momenten waarop kinderen verdrietig, boos of onzeker zijn. Juist dan kun je veel betekenen door rustig te blijven, goed te kijken en een vertrouwde omgeving te bieden.
Ben je benieuwd naar de mogelijkheden bij StudyWorks of wil je weten of jouw diploma aansluit? Neem gerust contact met ons op. Heeft deze blog je interesse gewekt en wil je liever meteen aan de slag? Bekijk dan onze vacatures in de kinderopvang en solliciteer direct.